Kultura
"Droga do Solidarności" - wystawa on-line
2010-08-31, 15:05
Kliknij, aby powiększyć
Trzydzieści lat temu, 31 sierpnia 1980 r., między władzą socjalistyczną a robotnikami strajkującymi w Stoczni Gdańskiej zostały podpisane tzw. Porozumienia Sierpniowe. Gwarantowały one m.in. utworzenie w Polsce wolnych związków zawodowych, prawo do strajku, ograniczenie cenzury i liberalizację gospodarki. Obiecane zmiany zostały gwałtowanie wstrzymane przez wprowadzenie stanu wojennego, jednak postulaty zawarte w porozumieniu przetrwały i stworzyły podstawy pod przyszłe państwo demokratyczne, które odrodziło się w 1989 r.
Z okazji 30. rocznicy podpisania Porozumień Sierpniowych Archiwum Państwowe m.st. Warszawy przygotowało wirtualną ekspozycję pt. „Droga do Solidarności”, która zaprasza do refleksji nad najnowszą historią Polski.

Wystawa jest dostępna na stronie: http://warszawa.ap.gov.pl/droga_do_solidarnosci/solidarnosc.html

Na przykładzie ponad 220 fotografii, plakatów, ulotek i dokumentów z lat 1945–1989 ukazane zostały wydarzenia z powojennej historii Polski, które wpływając na zbiorową świadomość Polaków, określiły kluczowe etapy procesu zwieńczonego zwycięstwem opozycji demokratycznej w wyborach czerwcowych 1989 r.

Wydarzenia te stanowią tło dla głównego motywu ekspozycji, jakim jest stale obecna w historii Polski po 1945 r. konfrontacja dążeń opozycji z polityką socjalistycznych władz. Wystawa ukazuje więc działania aparatu władzy zmierzające do wyeliminowania opozycji politycznej, całkowitego przejęcia, a następnie utrzymania władzy w Polsce, przypomina także formy protestów społecznych i proces kształtowania się opozycji demokratycznej w latach 70. - jej dojrzewanie, tworzenie programu, reakcje na działania i propagandę reżimu, narodziny „Solidarności” w 1980 r., w końcu zwycięstwo w wyborach 1989 r.

Wystawę tworzą trzy działy. Pierwszy zatytułowany „Od czego się zaczęło?” przedstawia sytuację w Polsce od 1945 r. do wydarzeń w Ursusie w 1976 r. i narodziny opozycji demokratycznej. Przypomina on w szczególności o wyrokach śmierci wykonanych na rtm. Witoldzie Pileckim i gen. Auguście Fieldorfie, Strajk w Stoczni Gdańskiej, ze zbiorów Archiwum Zakładowego NSZZ Solidarność Archiwum Państwowego m.st. Warszawyfałszywych oskarżeniach w moskiewskim procesie szesnastu przywódców podziemnego państwa polskiego, aresztowaniach uczestników wystąpień robotniczych w Poznaniu w 1956 r., śmiertelnych ofiarach wydarzeń na Wybrzeżu w 1970 r. Drugi, najobszerniejszy, pt. „Propaganda sukcesu - czas przełomu” koncentruje się na sytuacji w późnych latach 70. i pierwszej połowie lat 80., gdy Polska przeżywała kryzys gospodarczy i polityczny. Przypomina on o roku 1980 — roku strajków robotniczych i powstania „Solidarności”, mówi o stanie wojennym, zabójstwach Grzegorza Przemyka i Jerzego Popiełuszki. W tym dziale uwagę zasługują m.in. do tej pory niepublikowany reportaż fotograficzny ze strajku w Stoczni Gdańskiej oraz pierwszy po internowaniu wywiad z Jackiem Kuroniem udzielonym Agence France Presse. Trzeci dział wystawy pt. „Początek końca” ukazuje wydarzenia 1989 r., gdy nastąpił ostateczny upadek systemu komunistycznego w Polsce.

Ekspozycja została przygotowana na podstawie materiałów archiwalnych pochodzących z zasobu Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego m.st. Warszawy Oddział w Łowiczu oraz Narodowego Archiwum Cyfrowego. Cześć z nich była prezentowana na wystawie „Nie po drodze nam z przeciwnikami socjalizmu” w 2009 r. na placu Konstytucji w Warszawie. W odróżnieniu do swojej poprzedniczki niniejsza wystawa koncentruje się na wydarzeniach z 1980 r., prezentując niepublikowane wcześniej materiały dotyczące „Solidarności” pochodzące z zasobu Archiwum Państwowego m.st. Warszawy Oddział w Łowiczu oraz Archiwum Zakładowego Komisji NSZZ „Solidarność” Archiwum Państwowego m.st. Warszawy.

Archiwum Państwowe m.st. Warszawy