Warszawski Teatr Wielki - Opera Narodowa ma długą historię, sięgającą siedemnastego wieku. Jest bowiem rok 1628, kiedy na zaproszenie Władysława IV Wazy, wielkiego miłośnika sztuk i melomana, do Warszawy przyjeżdżają muzycy włoskiej opery Marco Scacchiego.  Wiadomo, że za rządów Władysława IV wystawiono w sumie kilkanaście spektakli operowych, a opera warszawska była pierwszą, regularnie działającą sceną europejską. I tak się to wszystko zaczęło, choć dopiero za czasów Augusta III w Warszawie wzniesiono budynek, który odtąd miał stać się pierwszą siedzibą nie tyko opery, ale i teatru oraz baletu. Obiekt nazwano „Opernhaus” (z niemieckiego: 'dom operowy').

Jednak największy rozwój polskiej sceny muzycznej przypadają na okres  1765-1795, czyli lata panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, kiedy wystawiać zaczęto opery w języku polskim. Pierwsza premiera miała miejsce 19 listopada 1765 roku. Wystawiono wówczas komedię "Natręci"

Józefa Bielawskiego (w tzw. Operalni w Pałacu Radziwiłłów). Niestety nie znamy większości tytułów pierwszych wystawianych oper i spektakli teatralnych, ani nazwisk autorów. Pierwszą znaną do dziś polską sztuką operową było przerobione przez Wojciecha Bogusławskiego libretto Franciszka Bohomolca do kantaty „Nędza uszczęśliwiona” z muzyką Macieja Kamieńskiego. To właśnie to dzieło wystawiono w nowej siedzibie Operalni przy Placu Krasińskich, później nazwanej Teatrem Narodowym. W późniejszych latach jej kompozytora  przezwano "ojcem polskiego teatru". Wojciech Bogusławski był bez wątpienia postacią niesłychanie utalentowaną i zasługiwał na takie miano - w jego dorobku znajdują się takie dzieła, jak „Henryk VI na łowach” (z muzyką Jana Stefaniego), „Krakowiacy i Górale” oraz „Cud mniemany, czyli Krakowiaki i Górale”. O tym z ostatnich z wymienionych dzieł mówi się, że jest to „mistrzostwo aluzji”.

Nawet rozbiór Polski nie zdołał wstrzymać działalności opery oraz jej „ojca” - Bogusławskiego. Do kraju, który nie istniał na mapach, przyjeżdżali światowej sławy muzycy, między innymi Józef Elsner, piszący opery odwołujące się do polskiej muzyki ludowej. Wkrótce później Elsner został dyrektorem Opery Narodowej, utrzymując się na tym stanowisku aż trzynaście lat, dopóki nie został zwolniony przez Rządową Dyrekcję Teatru Narodowego. Były dyrektor pozostawił po sobie spuściznę w postaci trzydziestu oper, między innymi wystawiane później „Leszek Biały” z librettem Bogusławskiego oraz komediooperę „Siedem razy jeden” i Król Łokietek”.

Sam gmach Teatru Wielkiego, dzisiejszą siedzibę opery, baletu oraz dramatu, wzniesiono w latach 1825-1833. Teatr stanął w miejscu hali targowej, zwanej Marywil. Zaprojektował go Włoch Antonii Corazzie z Livorno. Plany architektoniczne Corazziego obejmowały również zagospodarowanie fasady Teatru Wielkiego - miała na niej stanąć rzeźba Kwadrygi - opiekuna sztuk Apollina, który kieruje rydwanem zaprzężonym w cztery konie. Niestety wybuch Powstania Listopadowego sprawił, że twórca musiał pogrzebać swoje plany, ponieważ nie zgodził się na nie rosyjski feldmarszałek.

Chrzest budynku odbył się 24 lutego 1833 roku - w dniu, gdy odbył się w nim pierwszy spektakl "Cyrulik sewilski" Gioacchina Rossiniego.

Gmach Teatru przetrwał burze historyczne - nie tylko rozbiory, ale i II wojnę światową, kiedy to w 1939 roku został zbombardowany przez niemiecką armię. Ocalała tylko fasada budynku. Podczas Powstania Warszawskiego został splamiony krwią cywilów, którzy zostali w nim rozstrzelani przez hitlerowców. Teatr odbudowywano pod czujnym okiem Arnolda Szyfmana, tym razem według projektu Bohdana Pniewskiego, w latach 1945-1965. W tym czasie musiano przenieść przedstawienia na inne, polskie sceny.

19 listopada 1965 roku drzwi Teatru zostały ponownie otwarte. Tego dnia w jego wnętrzu odbył się wspaniały koncert inauguracyjny, a sam budynek został uznany za jeden z najnowocześniejszych i najlepiej wyposażonych w Europie. W 2002 roku, po przeszło stu siedemdziesięciu siedmiu latach, dzięki inicjatywie Waldemara Dąbrowskiego, obecnie już byłego dyrektora Teatru Wielkiego, na niezagospodarowanej dotąd fasadzie budynku stanęła kompozycja rzeźbiarska – Kwadryga Corazziego. Rzeźbę, której twórcami i autorami są byli profesorowie Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Adam Myjak oraz Antoni Janusz Pastwa, odsłonił w dniu uroczystości 3 maja 2002 roku prezydent Aleksander Kwaśniewski.

Obecna struktura Teatru to Sala imienia Stanisława Moniuszki ze sceną główną (1841 miejsc), Sala Emila Młynarskiego ze sceną kameralną (248 miejsc)oraz Muzeum Teatralne. Na zewnątrz znajdują się pomniki niewątpliwie ważnych w historii Teatru postaci - Wojciecha Bogusławskiego i Stanisława Moniuszki. Wykonał je rzeźbiarz Jan Szczepkowski.

Dzisiaj Teatr Wielki pielęgnuje tradycję oraz pamięć artystów, systematycznie wystawiając opery najbardziej znanych polskich i zagranicznych kompozytorów, takich jak Czajkowski,  Moniuszko, Penderecki czy Beethoven, Berg, Puccini i Wagner.