Zbigniew Herbert urodził się w 1924 roku we Lwowie w rodzinie prawniczej o dużych tradycjach patriotycznych. Kształcił się w słynnym lwowskim Państwowym VIII Gimnazjum i Liceum im. Króla Kazimierza Wielkiego, maturę uzyskał w 1944 roku na tajnych kompletach. W czasie wojny jako karmiciel wszy współpracował z wytwarzającym szczepionki przeciwtyfusowe Instytucie prof. Weigla. Nawiązał również kontakty z Armią Krajową. Po otrzymaniu  świadectwa maturalnego kontynuował naukę w działającym w podziemiu Uniwersytecie Jana Kazimierza. Przerwał jednak naukę po wkroczeniu do Lwowa Armii Czerwonej i wyjechał do Krakowa.

W królewskim mieście dwudziestoletni Herbert uczęszczał na wykłady w Akademii Handlowej, Uniwersytecie Jagiellońskim oraz na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. W 1947 roku obronił dyplom z ekonomii, a dwa lata później – pracę magisterską z zakresu prawa na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu (w trakcie pobytu w mieście słynnego astronoma chodził także na wykłady z filozofii). Koniec lat 40. spędził w Trójmieście, pracując m.in. w Narodowym Banku Polskim w Gdyni oraz w biurze Oddziału Gdańskiego Związku Literatów Polskich. Od 1952 roku mieszkał w Warszawie.

W 1950 roku pismo „Dziś i jutro” wydrukowało pierwsze wiersze Zbigniewa Herberta („Napis”, „Pożegnanie września” i „Złoty środek”), łamiąc przy tym prawa autorskie, bowiem nie zapytano poety o zgodę na druk. W latach 50. pisarz publikował m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, w 1954 roku wydawnictwo PAX opublikowało debiut książkowy Herberta (w antologii młodych poetów katolickich). Po śmierci Stalina w 1953 roku pisarz znalazł się w trudnej sytuacji materialnej – cenzura zamknęła bowiem „Tygodnik Powszechny”, który regularnie drukował jego utwory.

Jego sytuację poprawiła odwilż polityczna 1956 roku. Zbigniew Herbert otrzymał mieszkanie funkcyjne od Związku Literatów Polskich oraz stypendium ZLP, dzięki któremu wyjechał w podróż za granicę (Austria, Francja, Wielka Brytania, Włochy). Owocem tej podróży był zbiór
 esejów pt. „Barbarzyńca w ogrodzie”. W pierwszej połowie lat 60. pisarz odbył swą drugą podróż, której celem była Anglia i Szkocja. W 1963 roku odwiedził Paryż, gdzie w 1964 roku odebrał prestiżową Nagrodę im. Kościelskich. Pieniądze z nagrody umożliwiły mu podróż po Grecji.

Po powrocie do kraju był redaktorem miesięcznika "Poezja" (w latach 1965 – 1968). Przez jeden sezon (1965/66) pełnił także funkcję kierownika literackiego w gorzowskim Teatrze im. Juliusza Osterwy. Druga połowa lat 60. to okres, w którym Herberta spotkało kilka prestiżowych wyróżnień – w 1965 roku został uhonorowany międzynarodową austriacką Nagrodę Lenaua, został członkiem   Akademii Sztuk w Berlinie Zachodnim oraz monachijskiej Bawarskiej Akademii Sztuk Pięknych. W 1968 roku autor „Pana Cogito” zamieszkał w zachodniej części Berlina, kontynuował jednak swą podróżniczą pasję (odwiedził m.in. USA oraz, po raz kolejny, Włochy). Lata 1970 – 1971 poeta spędził wraz z żoną Katarzyną Dzieduszycką w Kaliforni, gdzie Herbert wykładał w Uniwersytecie Stanowym w Los Angeles.

Jesienią 1971 roku Herbertowie wrócili do Polski i zamieszkali w Warszawie. Jako członek ZLP pisarz włączył się do protestów przeciwko komunistycznej cenzurze. W połowie lat 70. ponownie otrzymał paszport i wyjechał za granicę. Do 1981 roku mieszkał w RFN oraz w dobrze sobie znanej Austrii. W okresie rodzącej sie”Solidarności” wrócił do kraju i zaangażował się w działalność opozycyjną (był m.in. członkiem redakcji „Zapisu”). Wówczas w środowisku opozycji stał się ogromnym autorytetem moralnym i symbolem niezłomności w obronie niepodważalnych wartości. W stanie wojennym nie zaprzestał współpracy z podziemiem, aktywnie wspierając konspiracyjną działalność antykomunistów. W 1986 roku Zbigniew Herbert wyjechał z Polski i zamieszkał w Paryżu. W 1989 roku został członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, w 1990 przyjęto go do Amerykańskiej Akademii i Instytutu Sztuki i Literatury. W 1992 roku autor „Barbarzyńcy w ogrodzie” powrócił do demokratycznej Polski. W kraju poróżnił się politycznie z częścią dawnych przyjaciół z „Solidarności”, krytykując m.in. porozumienia Okrągłego Stołu oraz brak dogłębnej dekomunizacji. W 1993 roku wybrał się w swą ostatnią podróż zagraniczną – do Holandii (na wystawę kwiatów). Pięć ostatnich lat życia poeta cierpiał na ciężką astmę, pomimo choroby nie przestawał jednak pisać. Ostatnią swą książkę - „Epilog burzy” - ukończył niedługo przed śmiercią.

Zbigniew Herbert odszedł 28 lipca 1998 roku w Warszawie. Spoczął na Cmentarzu Powązkowskim. Prezydent Aleksander Kwaśniewski uhonorował go pośmiertnie Orderem Orła Białego, jednak wdowa po pisarzu Katarzyna Herbert odmówiła przyjęcia odznaczenia. Order odebrała dopiero 3 maja 2007 roku z rąk prezydenta Lecha Kaczyńskiego.

„Naznaczył swoją epokę. Był świetnym eseistą, autorem wybitnych sztuk teatralnych i genialnym poetą. Wytworzył własny język - język pokornego heroizmu, autoironicznej odwagi, romantyzmu ducha rozmiłowanego w klasycznym kanonie piękna, europejskiej polskości” - napisał Adam Michnik na wieść o śmierci poety („GW”, 29 lipca 1998). - „Uformował go czas konfrontacji duchowej z totalitarnym barbarzyństwem, któremu stawiał czoło z podziwu godną konsekwencją. Wiersze Zbigniewa Herberta stały się w latach 70. i 80. modlitwą mojego pokolenia; "Pan Cogito" stał się naszym przewodnikiem po trudnych czasach, kiedy rządził potwór”.