Kultura
Wielkanocne jaja na wystawie
2004-04-09, 13:12
W Muzeum Etnograficznym im. Seweryna Udzieli w Krakowie oglądać można największą i najstarszą kolekcję pisanek w Polsce. Liczy ona ponad 8 tysięcy eksponatów, z których najstarsze pochodzą z końca XIX wieku. Reprezentują one wszystkie regiony, zarówno w obecnych granicach Polski, jak też ziemie dawnych polskich Kresów Wschodnich.

Zwyczaj zdobienia jaj w okresie Wielkanocy ma na Ziemiach Polskich bardzo odległą tradycję. Potwierdzają to zarówno wykopaliska archeologiczne z X wieku, jak też źródła historyczne pochodzące z XIII wieku. Jaja wielkanocne zdobione różnymi motywami popularnie nazywamy pisankami.

Najpopularniejszą i najstarszą techniką zdobienia jaj jest technika batikowa, w której wzór nanoszony (pisany) jest woskiem przy użyciu narzędzia zwanego pisakiem (maleńkiego lejka wykonanego z blaszki i osadzonego na patyczku) lub przy użyciu szpilki. Do innych technik należy wyskrobywanie wzorów przy użyciu ostrego narzędzia; oklejanie jaja wycinankami z papieru, rdzeniem z sitowia lub tkaniną; malowanie różnymi rodzajami farb oraz wytrawianie wzorów kwasem (dawniej z kiszonej kapusty, później kwasem solnym).

W krakowskim muzeum oglądać można niewielką część "jajecznych" zbiorów, w salach wystawionych jest nieco ponad 800 sztuk pisanek. Są wśród nich jednak rzadkie okazy, jak np. pisanki z podobiznami sławnych ludzi, oklejane barwną nitką czy kolorowym płótnem.

Jerzy Piątek