Raport Polska.pl
Rok w kulturze
2009-01-02, 09:33
Miniony rok obfitował w ważne wydarzenia kulturalne, spośród których warto wymienić kolejne edycje konkursów (Paszporty „Polityki”, Literacka Nagroda Nike), Oscar dla polsko-brytyjskiej animacji "Piotruś i wilk", Rok Zbigniewa Herberta. Niestety w ciągu minionych dwunastu miesięcy odeszło wielu wybitnych artystów, wśród nich m.in. Gustaw Holoubek, Piotr Łazarkiewicz czy Stanisław Różewicz.

Styczeń

Na początku roku głoszono nominacje do obchodzących 10-lecie istnienia Polskich Nagród Filmowych Orły 2008. Na wstępnej liście znalazły się takie tytuły jak "Jasne błękitne okna" w reżyserii Bogusława Lindy, "Dlaczego nie" Ryszarda Zatorskiego, "Katyń" Andrzeja Wajdy czy "Sztuczki" w reżyserii Andrzeja Jakimowiskiego. Nominacje otrzymały również: "Aleja gówniarzy" Piotra Szczepańskiego  oraz "Wszystko będzie dobrze" w reżyserii Tomasza Wiszniewskiego.

3 stycznia minęło 150 lat od premiery „Halki” Stanisława Moniuszki do libretta Włodzimierza Wolskiego. Z okazji jubileuszu na deskach Teatru Wielkiego - Opery Narodowej 4 stycznia odbyło się specjalne przedstawienie dzieła z udziałem solistów najważniejszych teatrów operowych w Polsce. Wydarzenie objął honorowym patronatem minister kultury Bogdan Zdrojewski.

7 stycznia w Alei Zasłużonych Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie został pochowany Jerzy Kawalerowicz. - „Żegnamy mistrza, jednego z największych twórców XX wieku. Wyobraźnia i talent pozwalały mu odtworzyć światy znane z historii i literatury pięknej” - napisał prezydent Lech Kaczyński w liście odczytanym w trakcie mszy w warszawskim kościele Dominikanów św. Jacka na Starym Mieście. Homilię wygłosił ks. prof. Waldemar Chrostowski. W imieniu środowiska filmowców Jerzego Kawalerowicza pożegnał Andrzej Wajda: - „Byłeś dla nas ojcem polskiej szkoły filmowej. Ten tytuł bezspornie ci się należy” - mówił reżyser. Jerzy Kawalerowicz zmarł 27 grudnia 2007 roku w wieku 85 lat.

Bogdan Loebl, autor zbioru poetyckiego "Kwiat odwrócony Kwiaty rzeźne", został laureatem Nagrody Literackiej im. Władysława St. Reymonta. Wyróżnienie przyznawane jest od 1994 roku przez Związek Rzemiosła Polskiego dla upamiętnienia postaci pisarza – noblisty. Nagrodą "Za twórczość całego życia" uhonorowano Ryszarda Przybylskiego i Marka Wawrzkiewicza. Jury postanowiło przyznać także pięć Honorowych Wyróżnień za wybitne zasługi dla polskiej literatury i kultury. Kazimierza Orłosia nagrodzono „za twórczą obecność w polskiej literaturze”, tłumacz Adam Pomorski został odznaczony za wybitne przekłady poezji niemieckiej, angielskiej i rosyjskiej. Wśród laureatów jest także Janusz Wasylkowski – pisarz, wydawca i wybitny znawca problematyki lwowskiej, który został uhonorowany „za wybitne zasługi dla ocalenia pamięci Lwowa”. Wyróżnienia otrzymali także: Wydawnictwo Adam Marszałek (za zasługi dla promocji polskiej literatury) oraz ks. Wojciech Drozdowicz, proboszcz warszawskiej parafii Niepokalanego Poczęcia NMP (za uobecnianie kultury i sztuki w społeczności rodzinnej, parafialnej i dzielnicowej).

8 stycznia zostały wręczone Paszporty Polityki - jedna z najbardziej prestiżowych polskich nagród wręczanych młodym twórcom, którzy w szczególny sposób zasłużyli się dla kultury w danym roku.  Nagrody otrzymali: pisarz Michał Witkowski, reżyser filmowy Łukasz Palkowski, reżyser teatralny Michał Zadara, artystka plastyk Joanna Rajkowska, dyrygent Łukasz Borowicz i wokalista Krzysztof "Grabaż" Grabowski. Nagrodę specjalną dla Kreatora Kultury otrzymał Andrzej Wajda. Uroczysta gala odbyła się w Teatrze Polskim w Warszawie.

Miasto Wrocław ustanowiło drugą po Angelusie nagrodę literacką o nazwie Silesius. O ile Angelus przyznawany jest za twórczość prozatorską, to Silesiusy otrzymują poeci. Nowa nagroda wręczana będzie w trzech kategoriach: książka roku, debiut roku oraz za całokształt twórczości. Patronem obu wyróżnień jest Joahnnes Scheffler - wybitny poeta, mistyk, teolog i kaznodzieja, który żył i tworzył w  osiemnastowiecznym Wrocławiu. Miłośnikom dawnej literatury znany jest on pod noszący pseudonim Anioł Ślązak (Angelus Silesius).

Decyzją łódzkiej Rady Miejskiej Teatr Nowy w Łodzi otrzymał imię Kazimierza Dejmka - wybitnego reżysera, współzałożyciela i wieloletniego dyrektora łódzkiej sceny. Uroczystość ustanowienia patrona odbyła się w poniedziałek, 14 stycznia. Wzięli w niej udział m.in. prezydent miasta Jerzy Kropiwnicki, wojewoda Jolanta Chełmińska, wiceminister kultury Piotr Żuchowski i Janusz Michaluk - dyrektor naczelny teatru. - „Dokonania Dejmka w dziedzinie teatru są niezwykłe. Niektóre przedstawienia w Jego reżyserii wyprzedziły bieg historii, zwłaszcza z lat pięćdziesiątych zrealizowane w Teatrze Nowym w Łodzi” - napisano w uchwale podjętej jednogłośnie przez wszystkich łódzkich rajców.

Kino Muranów w Warszawie, Festiwal Camerimage, Letnia Akademia Filmowa w Zwierzyńcu, tematyczny kanał telewizyjny Kino Polska, DKF "Rotunda" w Krakowie znajdują się wśród jedenastu laureatów pierwszej edycji dorocznej Nagrody Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej. Wyróżnienia zostały przyznane 21 stycznia podczas Noworocznego Spotkania Filmowców w Multikinie Złote Tarasy w Warszawie.

Pod koniec stycznia ogłoszono, że filmowy dramat Andrzeja Wajdy "Katyń" otrzymał nominację do Nagrody Amerykańskiej Akademii Filmowej w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny.

Europejskie Centrum Solidarności i Polski Instytut Sztuki Filmowej ogłosiły otwarty konkurs na scenariusz filmu fabularnego "Solidarność: Pierwszy wyłom w murze". - "Przedmiotem konkursu jest scenariusz filmowy (...), którego fabuła dotyczy najszerzej rozumianej tematyki  pozycji i roli "Solidarności" w europejskim ruchu  wolnościowym w Europie środkowej i wschodniej, ze szczególnym ukazaniem złożoności dojścia do tego największego polskiego sukcesu w historii najnowszej i jego międzynarodowego wpływu" - napisano w regulaminie konkursu.

Luty

Wybitny polski kompozytor i pianista Zygmunt Krauze otrzymał Order Oficera Legii Honorowej, najwyższe odznaczenie francuskie. Uroczystość wręczenia odznaczenia odbyła się 4 lutego w Ambasadzie Republiki Francuskiej w Warszawie.

Dwaj polscy fotograficy znaleźli się wśród laureatów World Press Photo, najbardziej prestiżowego konkursu fotografii prasowej na świecie. Rafał Milach został wyróżniony za cykl portretów emerytowanych artystów cyrkowych. Tomasz Gudzowaty zdobył trzecią nagrodę w kategorii pojedynczych zdjęć sportowych za fotografię przedstawiającą joginów z Indii.

18 lutego w Teatrze Narodowym w Warszawie zainaugurowano Roku Zbigniewa Herberta. Oficjalnego otwarcia dokonał minister kultury Bogdan Zdrojewski. Honorowymi gośćmi uroczystości w Teatrze Narodowym była rodzina Poety - wdowa Katarzyna Herbert i siostra Halina Herbert - Żebrowska. W programie obchodów Roku Herberta zaplanowano m.in.: dziesięć comiesięcznych Debat Herbertowskich w Bibliotece Narodowej, wystawę "Herbert-Norwid", ukazującą rysunki obu poetów znajdujące się w zbiorach narodowej książnicy, kilkugodzinny spektakl plenerowy i pokaz multimedialny na fasadzie Pałacu Rzeczypospolitej na warszawskim Placu Krasińskich, IX Ogólnopolski Przegląd Twórczości Zbigniewa Herberta "Herbertiada" w Kołobrzegu, międzynarodową konferencję naukową.

Polsko-brytyjska animacja pt. "Piotruś i wilk" w reżyserii Suzy Templeton została uhonorowana Oscarem w kategorii krótkometrażowy film animowany. Obraz wyprodukowało łódzkie studio Se-ma-for oraz angielska firma Break Thru Films. W walce o statuetkę w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny "Katyń" Andrzeja Wajdy przegrał z austriackim dramatem "Fałszerze" w reżyserii Stefana Ruzowitzky'ego.

Mazowiecki Teatr Muzyczny "Operetka" w Warszawie otrzymał imię Jana Kiepury - słynnego polskiego tenora scen operowych i operetkowych dwudziestolecia międzywojennego. Uchwałę w tej sprawie podjęli 25 lutego radni województwa mazowieckiego na XVII posiedzeniu sejmiku, który jest organem założycielskim sceny.

Marzec

Tadeusz Różewicz, polski poeta, prozaik i dramaturg, został uhonorowany Europejską Nagrodą Literacką. Uroczystość wręczenia tego niezwykle prestiżowego wyróżnienia odbyła się 1 marca w Strasburgu. - "Zacząłem 87. rok życia. Piszę wiersze od 70 lat... i nie wiem, kim jest poeta...  Jestem człowiekiem, człowiekiem, który pisze wiersze" - mówił laureat w trakcie uroczystej gali.

Polska Akademia Filmowa ogłosiła, że Janusz Morgenstern został laureatem Nagrody Filmowej Orły w kategorii za osiągnięcia życia.

6 marca w wieku 85 lat zmarł Gustaw Holoubek - wybitny polski aktor teatralny i filmowy, wykładowca Akademii Teatralnej w Warszawie, członek Polskiej Akademii Umiejętności, poseł na Sejm siódmej i ósmej kadencji, senator pierwszej kadencji. W połowie miesiąca "Rzeczpospolita" wystąpiła z inicjatywą uhonorowania Gustawa Holoubka, który przez wiele lat związany był jako aktor, a później również jako dyrektor artystyczny, z Teatrem Dramatycznym, poprzez nadanie stołecznej scenie jego imienia.

18 marca ponad półtora tysiąca Rosjan obejrzało w Moskwie "Katyń" Andrzeja Wajdy. W uroczystym premierowym pokazie, który odbył się w Domu Kina, uczestniczyli m.in. dwaj doradcy Władimira Putina - Jurij Łaptiew i Siergiej Jastrzembski, a także słynny reżyser Nikita Michałkow, pełniący rolę gospodarza wieczoru.

Kwiecień

3 kwietnia rozpoczął się Sezon Kultury Polskiej w Rosji. Minister kultury Bogdan Zdrojewski powiedział na konferencji prasowej na dzień przed inauguracją, że rosyjscy widzowie powinni zobaczyć dzieła polskich mistrzów, takich jak Andrzej Wajda, a także przyjrzeć się dokonaniom młodszego pokolenia artystów (w programie Sezonu Kultury Polskiej publiczności zaplanowano m.in. spektakle Krystiana Lupy oraz inscenizacje w reżyserii Mai Kleczewskiej i Jana Klaty).

Między 2 a 6 kwietnia w Lublinie odbyły się po raz piąty Międzynarodowe Dni Filmu Dokumentalnego Rozstaje Europy. widzowie obejrzeli ponad sto filmów dokumentalnych poruszających problematykę współistnienia różnych narodów, kultur i religii, m.in. najnowszy obraz Jerzego Hoffmana „Ukraina – narodziny narodu”. Wśród laureatów konkursu znalazł się obraz „Pierwszy dzień” w reżyserii Marcina Sautera, który otrzymał Grand Prix w kategorii krótkiego metrażu.

Akademia Fonograficzna przyznała nagrody polskiego przemysłu fonograficznego – Fryderyki. Najjaśniejszą gwiazdą tegorocznej gali okazała się być Kasia Nosowska, artystce przyznano aż cztery statuetki - m.in. dla najlepszej wokalistki i autorki roku. Uroczyste wręczenie nagród odbyło się 7 kwietnia w Centrum Artystycznym Fabryka Trzciny w Warszawie (kategorie muzyki rozrywkowej) oraz w niedalekiej Bazylice oo. Salezjanów (muzyka klasyczna i jazz).

14 kwietnia w Teatrze Narodowym w Warszawie odbyła się ceremonia wręczenia Polskich Nagród Filmowych Orły 2008. Triumfatorem gali został "Katyń" - dramatowi w reżyserii Andrzeja Wajdy przyznano aż siedem statuetek. Faworytem publiczności były "Sztuczki", twórca tego filmu – Andrzej Jakimowski – otrzymał również laur dla najlepszego reżysera. Najwybitniejsze kreacje aktorskie roku 2007 stworzyli Robert Więckiewicz i Danuta Szaflarska, którą publiczność nagrodziła owacją na stojąco.

Muzeum Narodowe w Krakowie otrzymało 60 tysięcy złotych dotacji od Sejmiku Województwa Małopolskiego dla Muzeum Karola Szymanowskiego w willi "Atma" w Zakopanem. Wsparcie finansowe ze strony samorządu pozwoliło rozpocząć realizację projektu budowy systemu przeciwpożarowego w zabytkowym drewnianym domu kompozytora. Uroczystość przekazania symbolicznego czeku odbyła się 23 kwietnia w Centrum Biurowym Lubicz w Krakowie.

Poeci Andrzej Sosnowski i Julia Szychowiak zostali laureatami pierwszej edycji literackiej nagrody Silesius, przyznawanej za dokonania w dziedzinie poezji. Statuetką za całokształt twórczości jury uhonorowało Tadeusza Różewicza. Uroczystość wręczenia nagród odbyła się 27 kwietnia, podczas gali kończącej trzynasty Festiwal Literacki Port Wrocław.

Maj

W pierwszym tygodniu maja minister kultury Bogdan Zdrojewski spotkał się podczas pobytu w Stanach Zjednoczonych z zarządem oraz radą Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku. W trakcie spotkania szef resortu kultury przedstawił projekt utworzenia nowoczesnego muzeum marszałka Piłsudskiego w podwarszawskim Sulejówku. Koszt przedsięwzięcia szacowany jest na 23,5 mln euro – 20 mln euro pochodzić będzie ze środków unijnych. Punkt centralny muzeum stanowić będzie dworek Milusin, w którym marszałek mieszkał niegdyś z żoną i córkami. W ramach projektu powstanie także multimedialny obiekt o powierzchni 6 tys. m. kw. Budowa ma się rozpocząć w roku 2009, a zakończyć najpóźniej w 2011.

Większość Polaków słucha muzyki po to, by się odprężyć, przy czym aż 60 proc. naszych rodaków słucha równie chętnie utworów zagranicznych co i polskich - wynika z sondażu przeprowadzonego  przez TNS OBOP na zlecenie agencji STX Jamboree i opublikowanego w maju 2008 r.. Wśród preferowanych gatunków muzycznych królują pop i disco polo, na eksperymentowanie decyduje się 13 proc. ankietowanych.

Muzeum Pałac w Wilanowie zostało uhonorowane główną nagrodą w 28 edycji edycji konkursu na Wydarzenie Muzealne Roku. Stołeczna placówka została nagrodzona za prace konserwatorsko-restauratorskie w Pokojach Chińskich i Myśliwskich wykonane w ramach projektu "Restauracja wnętrz pierwszego w Polsce Muzeum Sztuki - Muzeum Pałac w Wilanowie". Uroczysta gala konkursu Sybilla 2007 odbyła się 16 maja w Warszawie.

Polska była gościem honorowym tegorocznej edycji targów filmowych Israel International Co-production, najważniejszej w roku imprezy dla producentów, dystrybutorów i twórców filmu dokumentalnego w Izraelu. W Tel Awiwie zostały zaprezentowane polskie filmy fabularne, dokumentalne i animowane, m.in. „Edi” Piotra Trzaskalskiego i „Sztuka spadania” Tomasza Bagińskiego. Targi odbyły się w drugiej połowie maja.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski zdecydował o przeznaczeniu 4 milionów złotych w ramach dotacji na trzeci etap odbudowy po pożarze dachu kościoła pod wezwaniem św. Katarzyny w Gdańsku. Zabytkowa świątynia spłonęła 22 maja 2006 roku. Od tamtej pory trwają prace polegające na odtworzeniu więźby dachowej i przykryciu konstrukcji dachówką.

29 maja na uroczystej sesji rada m. st. Warszawy przyjęła uchwałę o nadaniu Teatrowi Dramatycznemu imienia Gustawa Holoubka. Uchwała została przyjęta jednogłośnie. Gościem specjalnym uroczystości była Magdalena Zawadzka, wdowa po wybitnym aktorze i reżyserze.

Czerwiec

Wybitny poeta Adam Zagajewski został uhonorowany Nagrodą im. Czesława Miłosza, przyznawaną przez Ambasadę USA w Polsce za wkład w rozwój porozumienia polsko-amerykańskiego. Pisarz odebrał honorowe wyróżnienie 4 czerwca. Pierwszym laureatem nagrody był (w 2007 roku) Andrzej Wajda.

Ksenia Starosielska, tłumaczka literatury polskiej na język rosyjski, otrzymała nagrodę Transatlantyk za rok 2008. Wyróżnienie przyznawane jest wybitnym ambasadorom literatury polskiej za granicą. Laureatka otrzymała czek na 10 tys. euro oraz pamiątkową statuetkę autorstwa Łukasza Kieferlinga. Uroczystość wręczenia Transatlantyku odbyła się 6 czerwca w Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego.

7 czerwca na Zamku Królewskim w Warszawie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski wręczył Doroczne Nagrody wybitnym artystom i przedstawicielom środowisk twórczych. Wśród wyróżnionych znaleźli się m.in. aktorki Teresa Budzisz - Krzyżanowska i Maja Komorowska, pisarz Ludwik Jerzy Kern, kompozytor i dyrygent Krzysztof Penderecki, scenograf Allan Starski.

Nagrodę im. Anny Jantar, Grand Prix 45. edycji Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w konkursie Debiuty, zdobył Jerzy Grzechnik za piosenkę „Nie ma jak u mamy”. Nagrodę publiczności w konkursie Premiery odebrał zespół Leszcze. Widzowie nagrodzili grupę za utwór „Tak się bawi nasza klasa”. KFPP w Opolu odbywał się w dniach od 13 do 15 czerwca.

Adam Wiedemann, Marian Pankowski i Piotr Matywiecki to laureaci Nagrody Literackiej Gdynia 2008 w kategoriach poezja, proza oraz esej. Nazwiska laureatów zostały ogłoszone 14 czerwca podczas Gali Finałowej kończącej "Literaturomanie" - Dni Nagrody Literackiej Gdynia.

20 czerwca w wieku 54 lat zmarł na zawał serca znany reżyser, aktor i scenarzysta Piotr Łazarkiewicz. Był twórcą m.in. takich filmów jak "Tele morele" i "Martwa królewna" oraz producentem "Polowania na czarownice" i "Na koniec świata".

W Warszawie w wieku 86 lat zmarł Józef Szajna, wybitny polski malarz, scenograf, reżyser teatralny, profesor akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Artysta odszedł w nocy z 23 na 24 czerwca.

Paweł Mykietyn zdobył Nagrodę Mediów Publicznych Opus w dziedzinie współczesnej muzyki poważnej. Kompozytor został wyróżniony za utwór II Symfonia. Wręczenie nagrody odbyło się 27 czerwca podczas uroczystej gali w Studiu Koncertowym PR im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie.

Lipiec

W Warszawie w wieku 87 lat zmarł Wieńczysław Gliński, znany polski aktor teatralny, kabaretowy i filmowy. Miłośnicy kina pamiętają go  ról w „Kanale” Andrzeja Wajdy (1956), komedii kryminalnej „Lekarstwo na miłość” Jana Batorego (1966), „Ojcu królowej” w reżyserii Jerzego Stefana Stawińskiego (1979). Jego ostatnią rolą była postać sędziwego amanta w filmie Jacka Bławuta pt. „Jeszcze nie wieczór”. Artysta odszedł 8 lipca.

Krakowscy radni chcą postawić koło Barbakanu pomnik Jana Matejki, aby - jak napisali w projekcie uchwały - "oddać hołd temu wybitnemu artyście, Polakowi, a także obywatelowi miasta Krakowa". W 2008 roku minęła 170. rocznica urodzin autora "Bitwy pod Grunwaldem".

Nagrodę główną 8. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Era Nowe Horyzonty otrzymał nowozelandzki film „Deszcz dzieci” w reżyserii Vincenta Warda. Najważniejszy festiwalowy laur przyznawany jest przez festiwalową publiczność. Za najlepszy film polski międzynarodowe jury pod przewodnictwem Słowaczki Ludmily Cvikovej uznało „Złotą rybkę” Tomasza Wolskiego. Ósma edycja MFM odbywała się w dniach 17 – 27 lipca we Wrocławiu.

Sierpień

W sierpniu Agnieszka Holland wraz córką Katarzyną Adamik wróciły do pracy nad biografią tatrzańskiego rozbójnika Janosika – pisał "Dziennik". Do nakręcenia pozostało wówczas jeszcze około 60 procent zdjęć. Film ma wejść na ekrany we wrześniu 2009 roku. Prócz obrazu kinowego z nakręconych materiałów zostanie zmontowany także czteroodcinkowy serial telewizyjny.

14 sierpnia przed Muzeum Powstania Warszawskiego odbył się koncert „Solidarni z Gruzją”, organizowany przez Muzeum i TVP. Honorowy patronat nad imprezą objął prezydent Lech Kaczyński. Przed publicznością wystąpili m.in.: Perfect, Lao Che, IRA, Pogodno, De Press, Tilt oraz Komety. W koncercie wzięła również udział gruzińska wokalistka Aida.

Wrzesień

W dniach 4-14 września 2008 roku w najpiękniejszych zabytkach Architektury Wrocławia i Dolnego Śląska rozbrzmiewała muzyka podczas 43. Edycja Międzynarodowego Festiwalu Wratislavia Cantans. Wśród artystów festiwalowych znalazły się prawdziwe sławy światowe: King's Singers, Ton Koopman wraz z Amsterdam Baroque Orchestra & Choir, Gabrieli Consort & Players oraz Paul McCreesh, od trzech lat dyrektor artystyczny festiwalu Wratislavia Cantans.

Orkiestra Kameralna Miasta Tychy „Aukso” oraz Zespół Śpiewaków Miasta Katowice „Camerata Silesia” zaprezentowały w Saragossie kompozycję Wojciech Kilara „Veni Creator” na chór i orkiestrę smyczkową. Było to prawykonanie utworu polskiego kompozytora. Koncert odbył się 13 września w ramach prezentacji województwa śląskiego na EXPO 2008.

Scena Faktu Teatru TVP zdobyła XIV Nagrodę Mediów Niptel 2008 - jeden z najbardziej prestiżowych laurów polskiego środowiska medialnego. Wręczenie nagrody odbyło się w środę 10 września na zakończenie Spotkań Medialnych Niptel 2008.

18 września Yoko Ono, wdowa po Johnie Lennonie, otworzyła wystawę swoich prac w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie. W CSW można było obejrzeć m.in. obiekty, fotografie, wideo, instalacje.

Złotymi Lwami, Grand Prix Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, jury uhonorowało film "Mała Moskwa" w reżyserii Waldemara Krzystka. Srebrne Lwy otrzymał obraz Jacka Bławuta pt. "Jeszcze nie wieczór". Nagrodę Stowarzyszenia Filmowców Polskich za twórcze przedstawienie współczesności Jury przyznało filmowi "0_1_0" w reżyserii nieżyjącego Piotra Łazarkiewicza. 33. edycja FPFF odbywała się w dniach od 15 do 20 września.

Laureatką pierwszej edycji nagrody Mediów Publicznych Cogito w dziedzinie literatury została Małgorzata Szejnert. Jury pod przewodnictwem Julii Hartwig nagrodziło dziennikarkę za książkę "Czarny ogród". Wręczenie statuetki oraz nagrody pieniężnej w wysokości 200 tys. zł odbyło się 22 września podczas uroczystej gali w Teatrze Narodowym w Warszawie.

Październik

Tegoroczną laureatką literackiej nagrody Nike została Olga Tokarczuk. Jury nagrodziło pisarkę za wydaną w ubiegłym roku powieść pt. „Bieguni”. Nazwisko laureatki i zwycięski tytuł został ogłoszony podczas uroczystej gali nagrody, która odbyła się 5 października w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie.

Laureatem Nagrody Kościelskich za rok 2008 został Jacek Dukaj. Jury obradujące 27 września w Genewie w Szwajcarii nagrodziło pisarza za powieść pt. „Lód”. Uroczyste wręczenie tego prestiżowego literackiego wyróżnienia odbyło się 11 października w Miłosławiu – rodzinnym majątku Kościelskich.

16 października w Watykanie z udziałem Benedykta XVI odbyła się premiera "Świadectwa", fabularyzowanego dokumentu o Janie Pawle II. Film wyreżyserował Paweł Pitera.

17 października, projekcją „Ziemi obiecanej”, rozpoczął się retrospektywny przegląd filmów Andrzeja Wajdy. Do 13 listopada w Lincoln Center w Nowym Jorku zostały pokazane wszystkie fabularne obrazy polskiego reżysera oraz wiele z jego filmów dokumentalnych i spektakli zrealizowanych dla Teatru Telewizji.

Dyrygent Agnieszka Duczmal, dziennikarze radiowi Paweł Sztompke i Jakub Strzyczkowski, krytyk muzyczny i publicysta Andrzej Chłopecki, reportażystka Alicja Grembowicz i aktor Piotr Adamczyk otrzymali Złote Mikrofony – nagrody Polskiego Radia, przyznawane za wybitne osiągnięcia twórcze. Uroczystość odbyła się 19 października w Studiu Koncertowym Polskiego Radia im. W. Lutosławskiego w Warszawie.

Wojciech Młynarski otrzymał Złote Berło, nagrodę Fundacji Kultury Polskiej. Jury uhonorowało słynnego pieśniarza, kompozytora i poetę za „pełną niezwykłych walorów śpiewającą twórczość, kreującą estetyczną i etyczną wrażliwość kilku pokoleń Polaków”. Uroczystość odbyła się 27 października w Teatrze Ateneum w Warszawie. Nagroda zostanie przyznana po raz dziesiąty, jej laureatami byli do tej pory m.in. Stanisław Lem, Roman Polański, Ewa Podleś.

Słynny pianista jazzowy Andrzej Jagodziński skomponował oratorium poświęcone Zbigniewowi Herbertowi. Inspiracją dla utworu „Herbert – głosy wewnętrzne” były wiersze wielkiego poety. Uroczysta premiera kompozycji odbyła się 29 października w Filharmonii Narodowej w Warszawie, w 84. rocznicę urodzin autora „Pana Cogito”.

Listopad

Piotr Cieplak, Dominika Kluźniak, Marcin Hycnar, Barbara Krafftówna i Andrzej Łapicki zostali tegorocznymi laureatami dziesiątej edycji Feliksów Warszawskich – najważniejszej nagrody teatralnej przyznawanej w stolicy. Uroczysta gala odbyła się w poniedziałek 3 listopada w Hotelu Bristol.

9 listopada w wieku 84 lat odszedł Stanisław Różewicz, reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli tzw. Polskiej Szkoły Filmowej, brat poety Tadeusza Różewicza. We wrześniu 2008 roku twórca został uhonorowany Platynowymi Lwami za całokształt twórczości podczas 33 edycji Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.

Tadeusz Konwicki, Julia Hartwig, Joanna Kulmowa, Tomasz Pawłowski i Jarosław Zieliński zostali pierwszymi laureatami reaktywowanej po siedemdziesięciu latach Nagrody Literackiej Miasta Stołecznego Warszawy. Uroczystość wręczenia wyróżnień odbyła się w 14 listopada w Salach Redutowych Teatru Wielkiego.

W Warszawie zmarł Jan Machulski, wybitny polski aktor teatralny i filmowy, reżyser, wykładowca łódzkiej „filmówki” - podała 20 listopada telewizja TVN24. Artysta zmarł w warszawskim Szpitalu Bielańskim na serce. W lipcu tego roku skończył 80 lat.

Z okazji 75. rocznicy urodzin dwóch wybitnych polskich kompozytorów w dniach 28 listopada – 9 grudnia w Katowicach odbywał się Festiwal Górecki & Penderecki, podczas którego zaprezentowane zostały ich wczesne i najnowsze kompozycje. Muzyczny jubileusz obu artystów zorganizowała Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia.

Grudzień

Peter Esterhazy został uhonorowany Literacką Nagrodą Europy Środkowej Angelus. Węgierski prozaik został wyróżniony za powieść pt. "Harmonia caelestis". Uroczysta gala nagrody odbyła się 6 grudnia w Teatrze Muzycznym Capitol we Wrocławiu. Nagroda została przyznana po raz trzeci.

Laureatem Złotej Żaby, głównej nagrody XVI edycji Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych w Łodzi „Plus Camerimage 2008”, został brytyjski operator Anthony Dod Mantle. Jury uhonorowało go za zdjęcia do filmu „Slumdog. Milioner z ulicy” („Slumdog millionaire”) w reżyserii Danny'ego Boyle'a. Festiwal Camerimage odbywał się w dniach od 29 listopada do 6 grudnia w Łodzi.

W siedzibie głównej CIA w Langley pod Waszyngtonem 11 grudnia odbyła się amerykańska premiera filmu „Gry wojenne”, pełnometrażowego dokumentu o pułkowniku Ryszardzie Kuklińskim. Reżyserem filmu jest Dariusz Jabłoński.

Wybitny polski dyrygent Jerzy Semkow został tegorocznym laureatem Diamentowej Batuty, nagrody muzycznej przyznawanej przez Zarząd Polskiego Radia za wybitne osiągnięcia na polu muzyki.

W październiku 2008 roku minęło sto lat od premiery pierwszego polskiego filmu fabularnego pt. „Antoś pierwszy raz w Warszawie”. Z tej okazji Muzeum Kinematografii w Łodzi we współpracy z Polskim Instytutem Sztuki Filmowej oraz Filmoteką Narodową przygotowało ekspozycję „Polski film fabularny 1908 – 2008”. Ekspozycja została otwarta w pierwszej połowie grudnia w siedzibie PISF w Warszawie.

Izraelski reżyser Ari Folman przymierza się do zekranizowania „Kongresu futurologicznego”, opowiadania Stanisława Lema z wydanego w 1971 roku zbioru „Bezsenność” (cykl „Dzienników Gwiazdowych”) – podał „Dziennik”.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski odznaczył szesnastu artystów złotymi, srebrnymi i brązowymi Medalami "Zasłużony Kulturze - Gloria Artis". Uroczystość nadania odznaczeń odbyła się 19 grudnia w siedzibie resortu kultury w Warszawie. Medale otrzymali m.in.: reżyserka filmowa Agnieszka Holland, aktorka Teatru STUDIO Irena Jun, pisarka i poetka Marta Tomaszewska, reżyser, animator, plastyk Marian Kazimierz Kiełbaszczak, animator i reżyser Stanisław Lenartowicz, autor książek dla młodzieży Edmund Niziurski, Bogdan Nowicki - jeden z pionierów polskiej animacji, twórca filmów animowanych Daniel Szczechura, Bronisław Zeman - animator, scenarzysta, scenograf, reżyser.

Na strychu jednej z willi w Sopocie odkryto nieznane listy i wiersze Kazimierza Przerwy-Tetmajera - pisał „Polska Times”. Sensacyjnego odkrycia dokonał przypadkiem Zbigniew Okuniewski z sekcji historyczno - eksploracyjnej Towarzystwa Przyjaciół Sopotu, który poszukiwał niemieckich dokumentów z czasów II wojny światowej.

Jerzy Piątek