Hiszpania - loteria, zabawa i la Misa del Gallo

Święta w Hiszpanii najczęściej określane są jako feeria barw, świateł i kolorów. Obchodzone są one hucznie i wesoło. Wszystko się rozpoczyna od wielkiej loterii, która odbywa się co roku 22 grudnia. Tradycja ta została wprowadzona przez króla Carlosa III w 1783 roku. Wyniki loterii są odczytywane przez dzieci z Colegio de San Ildefonso. Główna nagroda wynosi aż dwa miliony euro. Ten dzień jest także początkiem ferii zimowych w szkołach.

Wigilia, La Nochebuena, rozpoczyna około 21 - 22 przy uroczystej kolacji. Stałym wystrojem jest szopka bożonarodzeniowa. W niektórych domach można także odnaleźć choinkę, ale to zwyczaj rzadki i mniej praktykowany. Stół na ogół jest suto zastawiony, w zależności od regionu jagnięciną i wieprzowiną w Kastylii, pieczonym indykiem w Andaluzji, czy też owocami morza i rybami w prowincjach na wybrzeżach. Nieodzownym elementem jest cava - hiszpańskie wino musujące z Katalonii, Na deser podaje się turron - słodki deser migdałowy, oraz polvorones, świąteczne ciasteczka. Nie brakuje orzechów, migdałów i marcepanu. Prezenty rzadko daje się w Wigilię, wręczają je Trzej Królowie podczas nocy z 5 na 6 stycznia.

Po kolacji idzie się na la Misa del Gall, Mszę Koguta, tradycyjną hiszpańską pasterkę. Nazwę swą ona wzięła koguta, który jako pierwszy miał ogłosić narodziny Jezusa. Innym ważnym zwierzęciem w pasterce jest krowa, która ogrzewała małego Jezusa. Wieczór kończony jest hucznymi tańcami joty i zabawami na ulicach miasta.

Crèche de Noël po francusku

Francuski okres świąteczny zaczyna się od Mikołajek, 6 grudnia, w dniu obdarowywania prezentami. W innych częściach Francji prezenty rozdaje Le Père Noël, francuski św. Mikołaj. Jednakże w większości domów Wigilia to przede wszystkim dzień religijny i obiad wigilijny. Francuska nazwa Noël, pochodzi od „phrase les bonnes nouvelles" i oznacza dobrą nowinę, którą jest przyjście na świat Jezusa.

Symbolem świąt we Francji nie jest bogato przystrojona choinka, a Crèche de Noël, szopka bożonarodzeniowa. Wprowadzona w 1224 r. przez św. Franciszka z Asyżu, ożyła we Francji w XVI w. szybko stała się częścią tradycji wigilijnej i bożonarodzeniowej. Szopki symbolizują miejsce narodzin Chrystusa. W trakcie świąt na ulicach miasta pojawiają się santons, mali święci, figurki przedstawiające świętych, postacie biblijne, a także zwykłych ludzi. Stałym elementem świąt są kolędy, które we Francji mają wielką popularność. W okresie świątecznym można usłyszeć Sainte Nuit lub Douce Nuit („Cicha noc"), Vive le vent („Dzwonki sań"), Venez Divin Messie („Przyjdź, Mesjaszu z Nieba") czy Aux concerts des anges („Anielski Chór").

Podczas Le Réveillon, posiłku, która zazwyczaj odbywa się po pasterce, je się gęsi (Alzacja), gryczane naleśniki (Bretania), indyka i kasztany (Burgundia) i ostrygi, które najczęściej jada się w Paryżu. W świątecznych potrawach dominują mięsa i owoce morza. Stałym elementem francuskiej Wigilii jest rolada Bûche de Noël (w dosłownym tłumaczeniu „świąteczna kłoda").

W nocy z 24 na 25 grudnia do domu przybywa Le Père Noël, by obdarować dzieci. Dorośli czekają z prezentami aż do Sylwestra, wręczyć je sobie przy odgłosach fajerwerków i strzelających korków szampana.

Panettone i wielkie szopki - włoski przepis na święta

We Włoszech najważniejszym dniem świątecznym jest Boże Narodzenie, 25 grudnia. Wigilia to tylko bardziej uroczysta kolacja. Pierwszy Dzień Bożego Narodzenia otwiera pasterka o północy. Najbardziej znana odbywa się na Placu św. Piotra, gdzie odsłaniana jest wielka szopka. Tak jak we Francji, we Włoszech szopka bożonarodzeniowa jest bardziej charakterystyczna niż choinka. To właśnie z Włoch pochodzi tradycja budowania szopek. Najbardziej rozpowszechnionym rodzajem szopek we Włoszech są szopki neapolitańskie, które mają taką samą sławę, jak w Polsce szopki krakowskie. Pierwsza szopka neapolitańska powstała w XIII wieku, w kościele Santa del Presepe. Popularne stały się w XVIII w.

Boże Narodzenie we Włoszech to przede wszystkim obiad rodzinny. Podawane są zupy, lasagne z różnym rodzajem serów, tortellini faszerowane mięsem, szynką i warzywami a także różnego rodzaju mięsa, takie jak jagnięcina, wołowina i wieprzowina. Na deser podaje się tradycyjne specjały, panettone - wysoką, puszystą babkę z bakaliami, posypaną cukrem pudrem pandoro z dodatkiem czekolady i likieru oraz podobne do naszego rodzimego piernika pan speziale.

Dla dzieci święta nie kończą się na San Stefano (26 grudnia, II dzień Bożego Narodzenia) czekają one bowiem jeszcze do 6 stycznia. Wtedy to, w święto Trzech Króli, czarownica Befana obdarowuje najmłodszych. Grzeczne dzieci dostają wymarzone prezenty, zaś te niegrzeczne węgiel, popiół, cebulę lub czosnek.

Niemieckie tradycje - choinka i kiermasz świąteczny

W Niemczech Święta Bożego Narodzenia są jednymi z najważniejszych świąt rodzinnych. Wszystko zaczyna się od adwentu, czyli okresu oczekiwania. W domach można znaleźć wówczas wieńce adwentowe, z czterema świecami, zapalanymi co każdą niedzielę a także kalendarze adwentowe. Te ostatnie są szczególnie lubiane przez dzieci, gdyż z każdym kolejnym dniem otwierane jest kolejne okienko takiego kalendarza, zaś w nim znajdują się różne łakocie. W trakcie tego okresu ubiera się także choinkę. Choinka jest symbolem szczególnym dla Niemców, gdyż to w ich kraju narodziła się ta tradycja. Symbolizuje ona drzewo z ogrodu Eden, oraz drzewo z krzyża na Golgocie. Jednak jej pochodzenie jest przedchrześcijańskie - w pogańskich zwyczajach miała ona chronić przed złymi urokami.

Jeśli ktoś wybiera się przed świętami do Niemiec musi koniecznie odwiedzić kiermasz świąteczny, Weihnachtsmärkte. Można tam kupić ozdoby, słodycze, a także napić się Glühwein, grzanego wina. Trzema najbardziej znanymi z kiermaszów miastami są Norymberga z największym i najstarszym w Niemczech kiermaszem, Berlin i Monachium.

Obchodzenie Świąt zaczyna się - jak we Włoszech - 25 grudnia. Dzień Wigilii jest traktowany jeszcze jako okres przygotowań. Obchody rozpoczynają się od popołudniowego nabożeństwa. Po nim wraca się do domu na kolację. Na świątecznym stole w Niemczech królują pieczona gęś, indyk lub kaczka. Na deser podaje się Weihnachtsstollen, strudel z rodzynkami. Prezenty rozkłada się na stole, nie jak u nas, pod choinką. Po posiłku i rozpakowaniu prezentów, zaczyna się kolędowanie. Najbardziej lubianymi kolędami są Stille Nacht, Heilige Nacht (Cicha noc, święta noc) i O Tannenbaum (O jodełko).

Wyspy Brytyjskie z puddingiem, ostrokrzewem i crackers

Przygotowania do świąt zaczynają się bardzo wcześnie, bo już we wrześniu. Wtedy to rozpoczyna się przyrządzanie świątecznego puddingu. Jest to bardzo skomplikowana i trudna potrawa. Składa się z trzynastu składników, symbolizujących Chrystusa i Apostołów. Po ich wrzuceniu do kamiennej misy, każdy członek rodziny powinien chociaż raz zamieszać przygotowane składniki, by mieć szczęście w nadchodzącym roku. Takie mieszanie odbywa się mnie więcej co tydzień, aż do pierwszego dnia świąt. Obecny przepis pochodzi jeszcze z czasów wiktoriańskich. Podczas przygotowań dekoruje się też dom w jemioły - miejsce pocałunku, ostrokrzew, symbol męskości i bluszcz - symbol kobiecości. Choinka w Wielkiej Brytanii pojawiła się jakieś 150 lat temu. Na samym początku drzewko było obecne tylko podczas świąt rodziny królewskiej. Dopiero w 1848 roku choinka stała się tradycją ogólnokrajową.

Święta na Wyspach rozpoczynają się w nocy z 24 na 25 grudnia. Dokładnie o północy biją wszystkie dzwony, by ogłosić radosną nowinę i czas świętowania. Pierwszy dzień, Christmas Day, to przede wszystkim uroczysty posiłek i prezenty. Dzieci swoje prezenty otrzymują w skarpetach, nie zaś pod choinką.

Na stole znajduje się wiele potraw, ale jednymi z najczęściej spotykanych są pieczony indyk, gęś lub pieczeń wołowa. Podawany jest także pudding, wcześniej polany alkoholem i przyozdobiony ostrokrzewem. Gasi się światło i podpala pudding. Przy stole można znaleźć też Mince Pies, ciasteczka z rodzynkami. Bardzo lubianą przez dzieci tradycją są Christmas Crackers, wybuchowe niespodzianki. Wyglądają one jak dwukrotnie skręcona tutka papieru. Chwyta się za dwa końce i ciągnie. Cracker wybucha, zaś ze środka wylatuje korona (symbol Trzech Króli) i słodycze. Drugi dzień świąt zwany jest Boxing Day. Wtedy to Brytyjczycy rozdają prezenty ubogim.

Lussekatts, koziołek i Jultomten - szwedzkie Boże Narodzenie

W Szwecji okres świąteczny zaczyna się 13 grudnia, w dniu św. Łucji. Wybrana dziewczyna, przebrana za świętą, rozdaje lussekatts, szafranowe bułeczki i pepparkakor, pierniczki. Od tego dnia rozpoczynają się przygotowania świąteczne. Na ulicach pojawiają się girlandy, lampki, łańcuchy, zaś w domu można zobaczyć domki z pierniczków, aniołki, wieńce i adwentowe stroiki z koziołkami, julbock, symbolem szwedzkiego Bożego Narodzenia. Na tydzień przed świętami w większości domów stoi przyozdobiona choinka.

Wigilia jest dla Szwedów najważniejszym dniem świąt. Cała rodzina zbiera się przy stole. Pierwszą potrawą, a w sumie czynnością jest doppa i grytan, zanurzanie w kotle. Każdy członek rodziny macza kawałek ciemnego chleba w kociołku z sosem i wieprzowiną. Potem podawane są następne potrawy, takie jak pasztet z wątróbki, szynki, galareta z wieprzowych nóżek oraz lufisk (specjalnie przygotowany dorsz). Tradycyjną potrawą jest także pokusa Janssona, kremowa zapiekanka z ziemniaków i anchois. Na deser podaje się pudding ryżowy (risgryngrot) oraz pachnące cynamonowe ciasteczka i pierniczki. Wśród napojów króluje natomiast glögg, grzaniec.

Po kolacji następuje czas lubiany przez wszystkie dzieci. Przychodzi Jultomten, Święty Mikołaj. Jego imię oznacza dosłownie świąteczny krasnoludek. Ów starszy pan rozdaje prezenty. Zanim w XX w. pojawił się Jultomten, prezenty rozdawał koziołek.

Czeskie święta

Czas przygotowań świątecznych dla Czechów to 4 grudnia, dzień św. Barbary. Ścina się wtedy gałązki czereśni i wstawia się do wody w piwnicy. Mają do Bożego Narodzenia zakwitnąć. Im więcej pąków zakwitnie tym bardziej obfity ma być przyszły rok. Następnego dnia - 5 grudnia - zbierane są forsycje i gałązki jabłoni. W czasie adwentu, zapala się co niedzielę kolejną świeczkę w wieńcu adwentowym. Na kilka dni przed świętami przygotowuje się vánoční cukroví, tradycyjne czeskie ciasteczka. Innymi potrawami, które znajdą się na stole wigilijnym są karp, sałatka ziemniaczana, różnego rodzaju kiełbaski, m.in. kiełbaska winna, zrobiona z mięsa wieprzowego i wołowego oraz białego wina.

W Wigilię Bożego Narodzenia Czesi odwiedzają groby swoich bliskich. Czesi uważają, że przyjście wówczas na cmentarz jest ważniejsze nawet od odwiedzania grobów w listopadzie. Przed cmentarzami sprzedaje się kwiaty, gwiazdy bożonarodzeniowe, miseczki z tradycyjnymi ciasteczkami bożonarodzeniowymi, suszonymi owocami i orzechami. Na grobach zapalane są nie tylko znicze i świece, ale także frantiszki, stożki zrobione z mieszanki węgla drzewnego, trocin i kadzidła.

Choinka stoi prawie w każdym czeskim domu. Ubiera się ją bardzo wcześnie. Najważniejszą ozdobą są bombki. Niewiele osób wie że Czesi jako pierwsi zaczęli rozsyłać ze swoich szklarni bombki na cały świat. Pod choinką znajdują się prezenty które przynosi "Ježišek" (czyli Jezusik).

Coraz częściej pojawia się jednak także postać Świętego Mikołaja, co nie podoba się tradycjonalistom. Protestują oni przeciwko zrywaniu z wieloletnią tradycją na rzecz uniwersalnej, „zglobalizowanej" i skomercjalizowanej postaci.

W okresie przedświątecznym warto odwiedzić czeskie zamki i pałace. W trakcie adwentu na zamkach można poczuć prawdziwą atmosferę świąt. Odbywają się przedstawienia, koncerty, otwierane są różne sklepiki ze świątecznymi pamiątkami.