Tolerancja (łac. tolerare = znosić, wytrzymywać) to postawa szacunku, cierpliwości i wyrozumiałości dla odmienności innych ludzi. Szacunek ten dotyczy cudzych uczuć, poglądów, upodobań, wierzeń, obyczajów i postępowania - choćby były całkowicie odmienne od własnych, albo zupełnie z nimi sprzeczne, a także poszanowanie wolności drugiego człowieka, w tym wolności jego poglądów, opinii i sposobu życia. Z pojęciem tolerancji w sposób nierozerwalny wiąże się też pojęcie pluralizmu czyli różnorodności w różnych dziedzinach - od polityki po kulturę i szeroko pojęty styl życia.

W 1996 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ zachęciło kraje członkowskie do obchodów w dniu 16 listopada Międzynarodowego Dnia Tolerancji. Mają im towarzyszyć działania skierowane zarówno do placówek oświatowych jak i szerszego kręgu społeczeństwa. Rezolucja ustanawiająca MDT była pokłosiem wcześniejszego Roku Tolerancji, który pokazał jak bardzo potrzebna jest edukacja w zakresie wzajemnego szacunku i tolerancji dla innych ludzi.

Obchody Międzynarodowego Dnia Tolerancji mają na celu poszukiwanie przyczyn występowania nietolerancji - w tym również tych głębszych powodów, poinformowanie społeczeństw o tym jak ważny jest szacunek i tolerancja oraz o skutkach - często tragicznych - ich braku a także poszukiwanie praktycznych rozwiązań zwiększających tolerancję, które mogą zastosować zarówno rządzący, media czy naukowcy jak i sami obywatele.

W deklaracji Zasad Tolerancji przyjętej podczas sesji Konferencji Generalna UNESCO w 1995 roku państwa członkowskie zdefiniowały pojęcie tolerancji. Według zapisów na tolerancję składa się:

• Respektowanie cudzych praw i cudzej własności;
• Uznanie i akceptacja różnic indywidualnych;
• Umiejętność słuchania, komunikowania się i rozumienia innych;
• Docenianie rozmaitości kultur;
• Otwarcie na cudze myśli i filozofię;
• Ciekawość i nie odrzucanie nieznanego;
• Uznanie, że nikt nie ma monopolu na prawdę.

"Tolerancja to szacunek, akceptacja i uznanie bogactwa różnorodności kultur na świecie, naszych form wyrazu i sposobów na bycie człowiekiem. Sprzyja jej wiedza, otwartość, komunikowanie się oraz wolność słowa, sumienia i wiary. Tolerancja jest harmonią w różnorodności. To nie tylko moralny obowiązek, ale także prawny i polityczny warunek. Tolerancja - wartość, która czyni możliwym pokój - przyczynia się do zastąpienia kultury wojny kulturą pokoju" - czytamy w pierwszym artykule Deklaracji.

Formy dyskryminacji i nietolerancji jakim ONZ przygląda się w sposób szczególny to dyskryminacja rasowa i nietolerancja religijna. Organizacja w szczególny sposób sprzeciwia się dyskryminacji zakażonych wirusem HIV/AIDS, osób niepełnosprawnych czy imigrantów. Jednakże przejawów nietolerancji jest znacznie więcej i na nie również zwrócona jest uwaga ONZ - dyskryminacja ze względu na wiek, płeć, orientację seksualną, światopogląd...

"Tolerancja nie oznacza obojętności czy niechętnej akceptacji innych. To styl życia oparty na wzajemnym zrozumieniu i poszanowaniu innych i przeświadczeniu, że globalną różnorodność należy przyjmować z radością a nie lękiem" - czytamy w tegorocznym przesłaniu jakie wystosował z okazji Dnia Tolerancji Sekretarz Generalny ONZ, Ban Ki-moon.

W Polsce Międzynarodowy Dzień Tolerancji nie jest zbyt dobrze znany ani w żaden specjalny sposób obchodzony. W niektórych szkołach odbywają się zajęcia edukacyjne dotyczące tolerancji dla różnorodności. Fakt, że nasz kraj należy do najbardziej jednolitych pod względem etnicznym i religijnym sprawia, że problem nietolerancji rzadko przebija się do społecznej świadomości. Istniejące w Polsce mniejszości etniczne i religijne mówią zbyt słabym głosem, dlatego częściej można spotkać relacje z demonstracji w których padają określenia typu "Polska dla Polaków" czy obelgi wobec "innych".

W dalszym ciągu problemem jest tolerancja wobec mniejszości seksualnych, niezależnie od kwestii walki tych środowisk o przywileje i prawa. Jednakże na brak tolerancji dla inności natyka się wiele osób. Problemy nie dotyczą tylko (i nawet nie przede wszystkim) innego wyznania, orientacji seksualnej czy koloru skóry. Z nietolerancją i brakiem poszanowania dla swoich potrzeb spotyka się na co dzień spora grupa osób starszych, matek z małymi dziećmi, kobiet a także osoby niepełnosprawne. To właśnie ten rodzaj braku tolerancji pojawia się w Polsce najczęściej.

Nasz kraj ma duże tradycje związane z tolerancją zarówno z okresu I jak i II Rzeczpospolitej. Niestety, lata powojenne nie sprzyjały rozwojowi tej cnoty. Z wielonarodowego i wielokulturowego społeczeństwa nie zostało prawie nic. Dopiero od kilkunastu lat spadkobiercy różnorodnych spuścizn i tradycji powoli zaczynają ponownie "przebijać się" do świadomości obywateli kraju nad Wisłą. Może dziś warto przypomnieć sobie nasze piękne karty z historii i otworzyć się na tych "innych" czerpiąc w ten sposób z naszego wspólnego bogactwa?