Kanonizowanych Polaków jest około 30, beatyfikowanych - kilkaset osób. Są wśród nich osoby duchowne i świeckie, władcy, arystokraci i przedstawiciele ludu, starcy, ludzie w wieku dojrzałym i osoby wchodzące dopiero w życie. Jedni są bardziej ważni inni mniej - wszyscy jednak wpisują się w ponad 1000-letnią, bogatą i niekiedy skomplikowaną historię Kościoła. Prezentujemy sylwetki "najważniejszych" polskich świętych.

św. Albert Chmielowski

Albert Adam Chmielowski urodził się 20 sierpnia 1845 r. w Igołomi koło Krakowa, miał trójkę rodzeństwa. Początkowo wstąpił do zakonu jezuitów, jednak po pół roku opuścił nowicjat i wyjechał na Podole do swego brata Stanisława. Tam związał się z tercjarstwem św. Franciszka z Asyżu i prowadził pracę wśród ludności wiejskiej. W 1884 r. wrócił do Krakowa. Poświęcił swe życie służbie bezdomnym i opuszczonym, otwierał dla nich przytuliska.

W 1887 r. za zgodą kard. Albina Dunajewskiego założył habit, rok później łożył śluby, dając tym samym początek nowej rodzinie zakonnej. Założone przez siebie Zgromadzenia: Braci Albertynów (1888 r.) i Sióstr Albertynek (1891 r.) oparł na pierwotnej regule św. Franciszka z Asyżu.

Adam Chmielowski umarł 25 grudnia 1916 r. w Krakowie. W 1938 r. prezydent Polski Ignacy Mościcki nadał mu pośmiertnie Wielką Wstęgę Orderu Polonia Restituta za wybitne zasługi w działalności niepodległościowej i na polu pracy społecznej.

Wyniesienia Brata Alberta na ołtarze, zarówno beatyfikacji (1983 r. w Krakowie), jak i kanonizacji (1989 r. w Rzymie) dokonał papież Jan Paweł II.

Papież Jan Paweł II wielokrotnie wspominał, że święty Brat Albert Adam Chmielowski odegrał znaczącą rolę w jego powołaniu. Jan Paweł II wyjawił, że właśnie św. Bratu Albertowi zawdzięcza szczególny przykład i wsparcie duchowe dla realizacji jego własnej drogi życiowej - oddalenia od literatury i teatru i radykalnego wyboru kapłańskiego powołania. Dla Jana Pawła II - jak zapewniał - wyniesienie Alberta Adama Chmielowskiego było jedną z największych radości.

św. Andrzej Bobola

Andrzej Bobola urodził się 30 listopada 1591 r. w Strachocinie koło Sanoka. 31 lipca 1611 r., w wieku 20 lat, wstąpił do zakonu jezuitów w Wilnie, gdzie po dwóch latach nowicjatu złożył pierwsze śluby. Święcenia kapłańskie otrzymał 12 marca 1622 roku. Od 1652 roku był misjonarzem w Pińsku (obecnie Ukraina), otrzymał miano apostoła Pińszczyzny. Zmarł śmiercią męczeńską 16 maja 1657 roku, zamordowany po bestialskich torturach przez kozackich oprawców podczas rzezi ludności katolickiej i żydowskiej.

Kult Boboli rozwija się od 1702 r., gdy odnaleziono i otworzona jego trumnę, stwierdzając, że ciało zachowało się w doskonałym stanie. Został beatyfikowany 30 października 1853 roku. W dwudziestoleciu międzywojennym błogosławionego Andrzeja nazywano patronem Polski.

Kanonizacja Andrzeja Boboli odbyła się 17 kwietnia 1938 roku. 13 marca 2002 r. watykańska Kongregacja Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów na prośbę Prymasa Polski kard. Józefa Glempa ustanowiła św. Andrzeja Bobolę, kapłana i męczennika, drugorzędnym patronem Polski. Święty jest także patronem metropolii warszawskiej, archidiecezji białostockiej i warmińskiej, diecezji drohiczyńskiej, łomżyńskiej, pińskiej i płockiej. Jest czczony także jako patron kolejarzy.

Z okazji 300-letniej rocznicy śmierci Pius XII wydał osobną encyklikę (16 maja 1957) ku czci św. Andrzeja. Święto św. Andrzeja Boboli w polskim kalendarzu liturgicznym jest obchodzone 16 maja.

św. Faustyna Kowalska

Helena Kowalska urodziła się 25 sierpnia 1905 roku we wsi Głogowiec, jako trzecie z dziesięciorga dzieci Marianny i Stanisława Kowalskich. Nie skończyła nawet trzech klas szkoły powszechnej. 1 sierpnia 1925 Helena rozpoczęła postulat w Zgromadzeniu Matki Bożej Miłosierdzia. Przez trzynaście lat pełniła w tym zakonie obowiązki: kucharki, ogrodniczki i furtianki. Przyjęła zakonne imię Maria Faustyna (wszystkie siostry tego zgromadzenia noszą pierwsze imię Maria, dlatego podaje się najczęściej tylko drugie imię), i odtąd znana była jako siostra Faustyna.

Surowy tryb życia i wyczerpujące posty, osłabiły dość poważnie organizm Faustyny. Po pierwszym roku nowicjatu pojawiły się doświadczenia mistyczne, tzw. ciemnej nocy, a potem cierpienia duchowe. W ostatnich latach życia rozwinęła się gruźlica, która zaatakowała płuca i przewód pokarmowy. Z tego powodu dwukrotnie, po kilka miesięcy, przebywała na leczeniu w szpitalu na Prądniku w Krakowie.

Poważnie wyniszczona zmarła 5 października 1938 roku, mając 33 lata, w tym 13 lat życia zakonnego. Jej ciało złożono w grobowcu na cmentarzu klasztornym w Krakowie-Łagiewnikach, a w czasie procesu informacyjnego w 1966 roku przeniesiono do kaplicy. Została beatyfikowana 18 kwietnia 1993 roku przez papieża Jana Pawła II,  kanonizowana został 30 kwietnia 2000 roku, również przez Jana Pawła II. 10 grudnia 2005 z inicjatywy arcybiskupa Władysława Ziółka została patronką Łodzi. Jej liturgiczne wspomnienie przypada 5 października.

św. Jacek Odrowąż

Jacek Odrowąż urodził się ok. roku 1183 w Kamieniu Śląskim. Otrzymał bardzo staranne wykształcenie - studiował na uniwersytecie w Paryżu i Bolonii. Został kanonikiem kapituły krakowskiej, której przewodniczył w tym czasie biskup jego krewny Iwo Odrowąż. Jacek Odrowąż był jednym z dwóch pierwszych polskich dominikanów (drugim był bł. Czesław). Byli oni ostatnimi braćmi których obłóczył osobiście św. Dominik w 1221 roku. Następnie Jacek oraz Czesław zostali wysłani do Polski w celu zakładania nowych klasztorów. Polską prowincję dominikanów utworzono w roku 1226. Jacek Odrowąż przyczynił się znacząco do powstania klasztorów w Gdańsku (1225), Chełmie (1233), Elblągu (1236), Toruniu, Rydze, Dorpacie i w Królewcu. Św. Jacek założył również klasztor w Kijowie oraz w Haliczu. Zmarł w Krakowie 15 sierpnia 1257.

Życie Jacka Odrowąża, jak wielu innych świętych średniowiecza, jest mało znane. Nie dochowały się do naszych czasów współcześnie pisane życiorysy.

Kanonizował go Klemens VIII 17 kwietnia 1594 roku. Jego wspomnienie obchodzone jest 17 sierpnia. Św. Jacek jest patronem dominikanów, Krakowa, Kijowa, Wrocławia i Litwy.

św. Jadwiga Andegaweńska

Jadwiga Andegaweńska urodziła się 18 lutego 1374 roku w Budzie, jako trzecia córka węgierskiego króla Ludwika i Elżbiety, księżnej bośniackiej. Jadwiga uzyskała staranne wykształcenie - władała poza węgierskim i polskim, jeszcze językiem łacińskim, włoskim i niemieckim.

Na króla Polski została koronowana 16 października 1384 r. w Krakowie przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Bodzanta. W styczniu 1385 roku pojawiło się na Wawelu poselstwo litewskie. Wielki książę Jagiełło w zamian za rękę Jadwigi był gotów przyjąć wraz ze wszystkimi poddanymi chrześcijaństwo i wcielić swe ziemie do Polski. 18 lutego 1386 roku zawarte zostano małżeństwo Jagiełły z Jadwigą, a 4 marca Jagiełło został koronowany na króla Polski.

Jadwiga na dworze papieskim w Rzymie podjęła starania o odnowienie działalności Akademii Krakowskiej. W 1397 roku uzyskała pozwolenie papieskie na otwarcie wydziału teologicznego na Uniwersytecie Krakowskim. W swoim testamencie zapisała uniwersytetowi ogromne sumy, dzięki którym wznowił on swoją działalność w 1400 roku.

Królowa Jadwiga fundowała również szpitale, będące ówcześnie raczej instytucjami opieki społecznej, przytułkami dla ludzi chorych, starych i pozbawionych środków do życia.

Zmarła w wieku 25 lat, 17 lipca 1399 r., wkrótce po śmierci upragnionego dziecka, na gorączką połogową. Błogosławioną Kościoła katolickiego została dopiero w 1979 roku, a 8 czerwca 1997 r. papież Jan Paweł II, podczas mszy na krakowskich Błoniach, ogłosił ją świętą. 

św. Jadwiga Śląska

Dokładna data urodzenia Jadwigi Śląskiej nie jest znana, szacuje się, że przyszła na świat między 1174 a 1178 rokiem. Otrzymała po swej babce staroniemieckie imię Hedewigis (Hethwigis). Jej rodzicami byli Bertold VI i Agnieszka z rodu Wettinów, hrabiowie Andechs. Miała czterech braci i trzy siostry.

Ok. 1190 została wysłana do Wrocławia, aby poślubić Henryka I Brodatego. Była popularyzatorką życia zakonnego, ufundowała klasztor cysterek w Trzebnicy koło Wrocławia.

Miała siedmioro dzieci, wśród nich był Henryk II Pobożny. W 1209 przyjęła śluby czystości, żyjąc od tego czasu jak zakonnica. W 1229 pośredniczyła między mężem a Konradem I Mazowieckim w sporze o tron krakowski. 

Znana była ze swego ascetycznego życia. W jej czasach krążyły nawet po Wrocławiu anegdoty dotyczące takiego sposobu życia. Księżna Jadwiga zmarła w 1243 r., a już w 1267r. została kanonizowana przez Klemensa IV. Św. Jadwiga jest patronką Archidiecezji Wrocławskiej i pojednania polsko-niemieckiego.

św. Jan Sarkander

Jan Sarkander urodził się 20. grudnia 1576 roku w Skoczowie na Śląsku Cieszyńskim (obecnie Skoczów w Polsce). Był synem Grzegorza Macieja Sarkandra oraz po raz drugi zamężnej Heleny z Góreckich.

8 czerwca 1597 r. zapisał się na wydział filozoficzny jezuickiego uniwersytetu ołomunieckiego. Studia kontynuował w Pradze, gdzie w 1602 r. uzyskał stopień bakałarza, a po roku magisterium. W 1604 r. rozpoczął w Grazu studia teologiczne. 22 marca 1609 r. w Brnie przyjął święcenia kapłańskie.

Wedle tradycji, przesłuchiwany przez sędziów nie zdradził tajemnicy spowiedzi. Jego milczenie próbowano złamać stosując coraz bardziej okrutne tortury.

Modląc się do końca, także za swoich oprawców, Sarkander godnie znosił straszliwe cierpienia. Po czterech tygodniach od ostatniego przesłuchania, 17 marca 1620 r. zmarł na skutek doznanych obrażeń.

Jego beatyfikacji dokonał w 1859 r. Pius IX. Ciało Jana Sarkandra spoczęło wówczas w katedrze w Ołomuńcu.

św. Kazimierz Jagiellończyk

Święty Kazimierz urodził się 3 października 1458 na Wawelu jako drugi syn króla Kazimierza Jagiellończyka i Elżbiety. Zmarł 4 marca 1484 r w Grodnie. Jego wychowawcą, jak i pozostałych braci, był ks. Jan Długosz.

Królewicz Kazimierz prawdopodobnie złożył śluby czystości. W staraniach o kanonizację Kazimierza poważną rolę odegrał aspekt polityczny. Chrześcijańska od dwustu lat Litwa nie miała świętego patrona rodzimego pochodzenia. Młodo zmarły, mający opinię sprawiedliwego i pobożnego królewicz, wyśmienicie nadawał się do spełnienia obu z tych ról.

Papież Leon X w 1521 r. wydał bullę kanonizacyjną i wręczył ją biskupowi płockiemu Erazmowi Ciołkowi. Niestety zmarł on we Włoszech w 1522 r. w czasie zarazy, a wszystkie jego dokumenty zaginęły. Dopiero król Zygmunt III Waza uzyskał nową bullę wydaną 7 listopada 1602 r. przez papieża Klemensa VIII na podstawie kopii bulli Leona X, którą znaleziono w archiwum watykańskim.

Uroczystości kanonizacyjne odbyły się w 1604 r. w katedrze wileńskiej. Święty Kazimierz jest głównym patronem Litwy oraz od 1948 roku szczególnym patronem młodzieży litewskiej (ogłosił to papież Pius XII). Jest również patronem archidiecezji wileńskiej i białostockiej, diecezji radomskiej, drohiczyńskiej i pińskiej oraz miasta Radom.

św. Maksymilian Maria Kolbe

Maksymilian Maria Kolbe, a właściwie Rajmund Kolbe, urodził się 8 stycznia 1894 w Zduńskiej Woli. W 1907 r. Rajmund Kolbe rozpoczął naukę w seminarium franciszkanów we Lwowie, w 1910 rozpoczął nowicjat w zakonie franciszkanów, przyjmując imię Maksymilian. Śluby złożył 1 grudnia 1914 roku, przyjmując imię Maria.

W 1915 roku uzyskał doktorat z filozofii na uniwersytecie "Gregorianum", a z teologii w 1919 r. na wydziale ojców franciszkanów, jednak interesował się także matematyką i fizyką. 28 kwietnia 1918 r. przyjął święcenia kapłańskie.

Przebywając w Rzymie założył wraz z kolegami w 1917 r. stowarzyszenie osób świeckich Rycerstwo Niepokalanej.

W 1927 r. założył pod Warszawą klasztor Niepokalanów, na gruncie podarowanym przez księcia Druckiego-Lubeckiego. Wydawał tam pisma "Rycerz Niepokalanej", a od 1935 r. popularny "Mały Dziennik". W latach 1931-1935 prowadził działalność misyjną w Japonii, gdzie rozpoczął wydawanie japońskiego odpowiednika "Rycerza Niepokalanej", a wkrótce założył także Niepokalanów Japoński. Podobne ośrodki założył także w Chinach i w Indiach.

W czasie okupacji hitlerowskiej działalność klasztoru w Niepokalanowie została zawieszona. Maksymilian Kolbe został aresztowany 17 lutego 1941, następnie trafił do obozu Auschwitz-Birkenau, gdzie otrzymał numer 16.670. W obozie koncentracyjnym dobrowolnie wybrał śmierć głodową w zamian za skazanego współwięźnia, Franciszka Gajowniczka, który trzy lata później, 25 października 1944 został zwolniony z obozu. Kolbe zmarł dobity zastrzykiem fenolu 14 sierpnia 1941 roku.

Maksymilian Kolbe został beatyfikowany 17 października 1971 r. przez papieża Pawła VI, a kanonizowany przez papieża Jana Pawła II 10 października 1982. 

św. Stanisław Kostka

Stanisław Kostka urodził się w Rostkowie na Mazowszu, w grudniu 1550 roku. Ojcem Stanisława był  Jan Kostka a matką - Małgorzata z Kryskich z Drobina.

Stanisław Kostka miał trzech braci i dwie siostry. W wieku 14 lat razem z bratem został wysłany do szkół jezuickich w Wiedniu. W grudniu 1565 roku ciężko zachorował. Nagłe uzdrowienie przypisał Matce Bożej, do której miał wielkie nabożeństwo.

Stanisław pragnął wstąpić do zgromadzenia jezuitów, ale nie mógł liczyć na pozwolenie rodziców. W sierpniu 1567 roku, pieszo, w przebraniu, uciekł z Wiednia. Legenda osnuła ucieczkę szeregiem niezwykłych wydarzeń. Dotarł do Dyllingi w Bawarii i zgłosił się do św. Piotra Kanizjusza. Ten wysłał go do Rzymu, gdzie św. Franciszek Borgiasz przyjął go 28 października 1567 roku do nowicjatu.

W wieku 18 lat złożył śluby zakonne. Zmarł na malarię 14 sierpnia 1568 roku w Rzymie, w nowicjacie jezuickim. Został beatyfikowany w 1670 roku przez papieża Klemensa X. Kanonizowany przez papieża Benedykta XIII w 1726 roku. Św. Stanisław Kostka jest patronem Polski (od 1671 r.) i Litwy, archidiecezji łódzkiej i warszawskiej, diecezji chełmińskiej i płockiej, Gniezna, Lublina, Lwowa, Poznania i Warszawy; studentów oraz nowicjuszy jezuickich, polskiej młodzieży a także Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży (KSM).

św. Stanisław ze Szczepanowa

Stanisław ze Szczepanowa urodził się ur. 26 lipca 1030 roku. Podawane imiona rodziców: Wielisław i Małgorzata lub Bogna nie są pewne. Naukę rozpoczął zapewne w jednej ze szkół katedralnych, następnie kontynuował ją na terenie Francji. Szybko osiągnął godność kanonika krakowskiego. W 1072 za zgodą księcia Bolesława Śmiałego został konsekrowany na biskupa krakowskiego.

Przyczyny sporu jaki wybuchł między nim a królem nie są znane. Gall Anonim, piszący swą Kronikę trzydzieści kilka lat po śmierci biskupa Stanisława, znał wprawdzie przyczyny konfliktu, lecz w swoim dziele je pominął. Wiadomo jedynie że Stanisław dopuścił się zdrady, za co król wydał go na śmierć przez obcięcie członków.

Możliwe, że Stanisław reprezentował frakcję polityczną przeciwną królowi a pochlebną interesom wielkich feudałów oraz cesarzowi niemieckiemu Henrykowi IV i królowi czeskiemu Wratysławowi. Bolesław Śmiały odkrywszy spisek skazał go na śmierć.

Stanisław został kanonizowany 17 września 1253 r. w bazylice świętego Franciszka w Asyżu przez papieża Innocentego IV. W roku 1963 papież Jan XXIII ustanowił świętego Stanisława wraz ze Świętym Wojciechem i NMP Królową Polski pierwszorzędnym Patronem Polski. 

św. Urszula Ledóchowska

Julia Ledóchowska urodziła się 17 kwietnia 1865 w Loosdorf w Austrii. W 1886 Julia wstąpiła do klasztoru urszulanek w Krakowie, przyjmując imię Urszula.

Zajęła się przede wszystkim pracą pedagogiczną. Zmarła w Rzymie, 29 maja 1939 roku.

Papież Jan Paweł II beatyfikował Urszulę Ledóchowską 20 czerwca 1983 roku w Poznaniu. Jest to pierwsza beatyfikacja na ziemi polskiej. Kanonizacji błogosławionej Urszuli Ledóchowskiej dokonał również Jan Paweł II w Rzymie 18 maja 2003 roku. 

św. Wojciech

Święty Wojciech (czes. Vojtěch, drugie imię Adalbert) urodził się około roku 956 w Libicach, które wówczas rywalizowały z Pragą w budowie scentralizowanego państwa czeskiego. Pochodził z rodziny Sławnikowiców, książąt czeskich. Imię Adalbert przybrał podczas bierzmowania. W 981 przyjął święcenia kapłańskie.

Po śmierci biskupa praskiego Dytmara 19 lutego 982 roku Wojciech został wybrany na biskupa Pragi. W 983 roku nastąpiło uroczyste nadanie lenna nowemu biskupowi. Nadanie święceń biskupich odbyło 29 czerwca 983 roku. Po konsekracji nowego biskupa nastąpiło objęcie przez niego katedry praskiej wraz z uroczystą intronizacją.

W 988 roku biskup Wojciech opuścił Pragę, udając się do Rzymu. Przyczyną nagłej zmiany był konflikt biskupa Wojciecha z księciem czeskim Bolesławem II.

Za radą cesarza Ottona III i w porozumieniu z Bolesławem I Chrobrym pod koniec roku 996 przybył do Polski, podejmując misję wśród Prusów.

Wojciech wyruszył prawdopodobnie z Gniezna w kierunku Pomorza Gdańskiego, docierając do Gdańska, skąd łodzią przepłynął do Prusów. Towarzyszyli mu brat Radzim Gaudenty oraz prezbiter Benedykt Bogusza. Wojciech stanął przed sądem wiecowym, spotykając się z jawną wrogością. Prusowie wywieźli misjonarzy, jednak powrócili ono po pięciu dniach. Zostali wówczas zaatakowani, a biskup Wojciech poniósł śmierć 23 kwietnia 997 roku prawdopodobnie we wsi Święty Gaj w okolicach Pasłęka.

Jego towarzysze zdołali się uratować i zdali relację o męczeńskiej śmierci św. Wojciecha. Bolesław I Chrobry wykupił jego ciało i sprowadził do Gniezna, gdzie zostało uroczyście pochowane. W roku 999 papież Sylwester II dokonał kanonizacji świętego Wojciecha.

Co roku, 23 kwietnia, w Gnieźnie w uroczystość św. Wojciecha zbiera się przy grobie świętego cały Episkopat Polski na uroczyste nabożeństwo.