30 lat temu podpisano porozumienia gdańskie
2010-08-31, 08:30
31 sierpnia mija 30. rocznica podpisania przez Komisję Rządową i przedstawicieli Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego porozumień gdańskich, które umożliwiły powstanie pierwszego wolnego, niezależnego związku zawodowego NSZZ "Solidarność".
Podpisanie porozumień zakończyło blisko dwumiesięczną falę strajków w całej Polsce. Zapoczątkowało także proces upadku komunizmu w naszym kraju i pośrednio zmiany ustrojowe w innych europejskich państwach bloku komunistycznego. Porozumienie przyznawało wolnym związkom zawodowym prawo do działania oraz szeroki zakres uprawnień. Władze zobowiązały się do opublikowania w ciągu kilku miesięcy podstawowych założeń reformy gospodarczej, do wniesienia ustawy o ograniczeniu cenzury oraz do rozpatrzenia wniosków zwolnionych z pracy po strajkach w 1970 i 76 roku. Dzień wcześniej podobne porozumienie podpisano w Szczecinie, a 3 września w Jastrzębiu.
Protesty rozpoczęły się 1 lipca 1980 roku. Stopniowo ogarnęły cały kraj. Decydujące znaczenie miał rozpoczęty 14 sierpnia strajk w Stoczni Gdańskiej, który rozszerzył się na pozostałe stocznie, porty, komunikację miejską i niektóre zakłady przemysłowe. 18 sierpnia Międzyzakładowy Komitet Strajkowy z Lechem Wałęsą na czele przekazał wojewodzie gdańskiemu listę 21 postulatów. W większości dotyczyły one spraw ekonomicznych, głównie płacowych, jednak najważniejsze były te o charakterze politycznym: prawo do tworzenia wolnych związków zawodowych i zniesienie cenzury.
23 sierpnia 1980 komisja rządowa pod przewodnictwem Mieczysława Jagielskiego podjęła w Gdańsku rozmowy z Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym. Na przyspieszenie tempa rokowań wpłynęło rozszerzenie się fali strajków. 29 sierpnia protest solidarnościowy rozpoczęli górnicy z kopalni "Manifest Lipcowy" w Jastrzębiu, a w ślad za nimi wiele innych kopalń i zakładów pracy na Sląsku.
31 sierpnia 1980 roku o godzinie 16.40, po 18 dniach strajku okupacyjnego w Stoczni Gdańskiej, po przystąpieniu do strajków solidarnościowych kilkuset zakładów pracy z całego Wybrzeża, po ośmiu dniach żmudnych negocjacji MKS ze stroną rządową zostało podpisane historyczne porozumienie otwierające drogę do powstania "Solidarności" i rozpoczynające przemiany ustrojowe w Polsce.
Porozumienie w Gdańsku podpisał ze strony rządowej ówczesny wiceprezes Rady Ministrów Mieczysław Jagielski. Międzyzakładowy Komitet Strajkowy reprezentował przewodniczący Lech Wałęsa.
IAR